กติกาวอลเลย์บอล: นับแต้ม เล่นกี่เซต และขนาดสนาม

กติกาวอลเลย์บอลในร่มให้สองทีมลงสนามฝ่ายละ 6 คน เป้าหมายคือส่งลูกข้ามตาข่ายให้ตกในแดนคู่แข่งหรือทำให้อีกฝ่ายเล่นผิดกติกา ทุกจังหวะเล่นมีทีมได้คะแนนเสมอ ไม่ว่าใครเป็นฝ่ายเสิร์ฟ เนื้อหานี้อ้างอิงกติกา FIVB 2025-2028 และเน้นวอลเลย์บอลในร่ม ไม่รวมวอลเลย์บอลชายหาด

ลองนึกภาพเซตแรกที่เสมอกัน 24-24 ทีม A ทำได้อีกแต้มจนขึ้นเป็น 25-24 แต่กรรมการยังไม่ให้จบเซต ทำไมแตะ 25 แล้วยังไม่ชนะ บทความนี้จะเดินตามจังหวะเล่นนั้นไปจนจบเซต แล้วอธิบายกติกาที่เกี่ยวข้องทีละข้อ

วอลเลย์บอลเล่นกี่เซต และเซตละกี่แต้ม

นี่คือคำตอบของปริศนาข้างบน ที่ 25-24 ทีม A นำเพียงคะแนนเดียว เซตจึงยังไม่จบ ต้องเล่นต่อจนกว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะนำครบ 2 คะแนน เช่น 26-24 หรือ 27-25

การเสิร์ฟและการสัมผัสลูก 3 ครั้ง

ย้อนไปที่ 24-24 ทีม B เป็นฝ่ายเสิร์ฟ ตัวรับอิสระของทีม A รับลูกเสิร์ฟ เพื่อนร่วมทีมตั้งบอล แล้วตบข้ามตาข่าย ทีมหนึ่งสัมผัสลูกได้ไม่เกิน 3 ครั้งก่อนส่งกลับ ถ้าเกิน หรือจับแล้วโยนลูกแทนการตี ถือว่าผิดกติกา

ผู้เล่นแดนหน้าของทีม B กระโดดบล็อก ลูกโดนมือแล้วลอยอยู่ฝั่ง B การสัมผัสจากการบล็อกไม่นับในสามครั้งนั้น ทีม B จึงยังเหลือสิทธิ์สัมผัสครบ 3 ครั้ง ผู้เล่น B รับลูก ตั้ง และตบกลับ แต่ทีม A ป้องกันได้แล้วตีกลับไปลงพื้นฝั่ง B ทีม A ชนะจังหวะนี้ ได้ 1 คะแนนเป็น 25-24 และได้สิทธิ์เสิร์ฟ

การหมุนตำแหน่งวอลเลย์บอลดูจากอะไร

ในสนามแต่ละฝั่งมี 6 ตำแหน่ง เลข 1 คือหลังขวา (จุดเสิร์ฟ) 2 คือหน้าขวา 3 หน้ากลาง 4 หน้าซ้าย 5 หลังซ้าย และ 6 หลังกลาง โดยนับซ้ายขวาจากมุมของผู้เล่นที่หันหน้าเข้าตาข่าย ผู้เล่นต้องยืนตามลำดับในใบจัดผู้เล่น (ใบที่โค้ชส่งให้กรรมการก่อนแต่ละเซต) ขณะเริ่มเสิร์ฟ

ทีมจะหมุนตำแหน่งเฉพาะตอนที่ทีมรับชนะจังหวะแล้วได้สิทธิ์เสิร์ฟคืน ทุกคนเลื่อนตามเข็มนาฬิกาหนึ่งช่อง คนที่ตำแหน่ง 2 ย้ายไปตำแหน่ง 1 และเป็นผู้เสิร์ฟ ในเกมตัวอย่าง ทีม A เพิ่งชนะลูกที่รับจากการเสิร์ฟของ B จึงต้องหมุนตำแหน่งก่อนเสิร์ฟที่ 25-24 ส่วนทีมที่เสิร์ฟแล้วชนะต่อจะไม่หมุน และใช้ผู้เสิร์ฟคนเดิม

ตัวรับอิสระ (Libero) ทำหน้าที่อะไร

ตัวรับอิสระเป็นผู้เล่นเกมรับที่ลงแทนผู้เล่นแดนหลังได้ และสวมชุดสีหลักต่างจากเพื่อนร่วมทีม กติกาห้ามตัวรับอิสระเสิร์ฟ บล็อก หรือพยายามบล็อก และห้ามตีลูกบุกในจังหวะที่ลูกทั้งลูกอยู่สูงกว่าขอบบนของตาข่าย

ตอน 24-24 ที่ทีม A เป็นฝ่ายรับเสิร์ฟ เมื่อ A ได้สิทธิ์เสิร์ฟที่ 25-24 และหมุนตำแหน่งแล้ว ตัวรับอิสระเสิร์ฟไม่ได้ ผู้เสิร์ฟคือผู้เล่นที่หมุนมาอยู่ตำแหน่ง 1 ทีม A เสิร์ฟ ทีม B รับแล้วตบออกนอกสนาม ทีม A ได้คะแนนเป็น 26-24 นำครบ 2 คะแนน และชนะเซตแรก

ขนาดสนามวอลเลย์บอลและเส้นที่ใช้แบ่งแดน

ขนาดสนามวอลเลย์บอลมาตรฐานวัดเฉพาะพื้นที่เล่นลูก ไม่รวมเขตว่างรอบสนาม เส้นกลางแบ่งพื้นที่เป็นสองฝั่งเท่ากัน และเส้นรุกกำหนดขอบเขตแดนหน้า ลูกตบของทีม B ที่ทำให้เซตแรกจบ 26-24 ถูกตัดสินว่าออก เพราะตกนอกกรอบ 18 × 9 เมตรนี้ ถ้าลูกแตะเส้นข้างหรือเส้นหลังจะนับว่าในสนาม

สำหรับการแข่งขันระดับโลกและรายการทางการของ FIVB เขตว่างที่กำหนดกว้างขึ้นเป็น 5 เมตรจากเส้นข้างและ 6.5 เมตรจากเส้นหลัง โดยต้องมีพื้นที่ว่างเหนือสนามสูงอย่างน้อย 12.5 เมตร ส่วนค่าขั้นต่ำทั่วไปของพื้นที่เหนือสนามคือ 7 เมตร

คำถามที่พบบ่อยเรื่องกติกาวอลเลย์บอล

ลูกเสิร์ฟโดนตาข่ายแล้วข้ามไปได้ไหม

ได้ ลูกสัมผัสตาข่ายระหว่างข้ามได้ ถ้าผ่านช่องข้ามตาข่ายและลงในสนามฝั่งตรงข้าม จังหวะเล่นดำเนินต่อ

ลูกตกบนเส้นสนามถือว่าออกหรือไม่

ไม่ถือว่าออก หากมีส่วนใดส่วนหนึ่งของลูกสัมผัสพื้นสนาม รวมถึงเส้นขอบสนาม ให้ตัดสินว่าเป็นลูกในสนาม

ถ้าเพื่อนร่วมทีมสองคนสัมผัสลูกพร้อมกัน นับอย่างไร

ถ้าผู้เล่นสองคนสัมผัสลูกพร้อมกันจากจังหวะเล่นทั่วไป ให้นับเป็นสองครั้ง แต่ถ้าทั้งคู่พยายามเล่นและมีเพียงคนเดียวที่แตะลูก ให้นับหนึ่งครั้ง ส่วนการสัมผัสจากการบล็อกไม่นับรวมในสามครั้งของทีมที่บล็อก

อ่านต่อเรื่องอันดับและทีมชาติ

บทความในกลุ่มวอลเลย์บอลยังมีข้อมูลการจัดอันดับทีมหญิงและรายชื่อทีมชายไทยปี 2026 ซึ่งช่วยต่อจากกติกาไปสู่การติดตามผู้เล่นและทีม

• อันดับโลกวอลเลย์บอลหญิงและวิธีคิดคะแนน
• รายชื่อนักวอลเลย์บอลชายทีมชาติไทยปี 2026

แหล่งข้อมูล

• FIVB Official Volleyball Rules 2025-2028 ใช้สำหรับกติกาและขนาดสนาม
• เอกสารกติกาวอลเลย์บอลของ FIVB แสดงฉบับ 2025-2028 เป็นฉบับปัจจุบัน ตรวจสอบเมื่อ 29 ตุลาคม 2026