กติกามวยไทย: แข่งกี่ยก ยกละกี่นาที การให้คะแนน และฟาวล์

กติกามวยไทยมาตรฐานในประเทศไทยตอนนี้ใช้ระเบียบคณะกรรมการกีฬามวยฉบับ พ.ศ. 2568 ซึ่งประกาศเมื่อ 4 มิถุนายน 2568 สรุปสั้นที่สุดคือ มวยไทยแข่ง 5 ยกหรือ 3 ยก ยกละ 3 นาที พักระหว่างยก 2 นาที มีผู้ให้คะแนน 3 คน แต่ละยกให้ผู้ชนะ 10 คะแนน ผู้แพ้ได้ลดหลั่นลงไปตั้งแต่ 9 ถึง 6 คะแนน และนักมวยต้องอายุไม่ต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์ ส่วนนักมวยหญิงและนักมวยอายุต่ำกว่า 15 ปีมีข้อกำหนดเพิ่มเติมแยกไว้ต่างหาก

บทความนี้เรียงตามลำดับที่คนดูมวยมักสงสัย: แข่งกี่ยก ใช้อะไรให้คะแนน ชนะได้แบบไหน อะไรผิดกติกา และหลังชกต้องพักนานเท่าไหร่ ทุกข้ออ้างอิงจากเอกสารระเบียบที่การกีฬาแห่งประเทศไทยเผยแพร่ ถ้ากำลังดูรายการต่างประเทศ ให้เช็คก่อนว่ารายการนั้นใช้กติกาฉบับไหน แล้วค่อยสรุปผล (วิธีอ่านข้อมูลกีฬาออนไลน์ดูได้ในคู่มืออ่านฟุตบอลออนไลน์)

ส่วนที่มาของวันที่ 17 มีนาคมที่หลายคนเรียกว่าวันนักมวย อ่านต่อได้ที่นายขนมต้มกับวันมวยไทย

กติกามวยไทยฉบับย่อในตารางเดียว

ตารางนี้เทียบสามกลุ่มที่ระเบียบแยกไว้ ใช้ดูได้เร็วว่าตัวเลขที่ได้ยินมาเป็นของกลุ่มไหน

ช่วงที่ผู้ชี้ขาดหยุดเพื่อเตือน ตัดคะแนน หรือให้นักมวยจัดเครื่องแต่งกาย ไม่นับรวมในเวลาแข่งของยกนั้น ยก 3 นาทีจึงหมายถึงเวลาแข่งจริง ไม่ใช่เวลาตามนาฬิกาที่ผู้ชมจับเอง

มวยไทยแข่งกี่ยก ยกละกี่นาที

สำหรับมวยไทยทั่วไป ระเบียบกำหนดจำนวนยกมาตรฐานไว้สองแบบ คือ 5 ยกหรือ 3 ยก ยกละ 3 นาที และพักระหว่างยก 2 นาที ผู้จัดรายการเป็นฝ่ายกำหนดว่าคู่ไหนชกกี่ยก รายการเดียวกันจึงอาจมีทั้งคู่ 5 ยกและคู่ 3 ยกได้

ก่อนยกแรก นักมวยทุกคนต้องไหว้ครูร่ายรำบนสังเวียนตามศิลปะประเพณี โดยมีปี่ชวา กลองแขก ตัวผู้ ตัวเมีย และฉิ่งจับจังหวะ หรือเครื่องดนตรีท้องถิ่นไทย เมื่อไหว้ครูเสร็จจึงเริ่มการแข่งขัน นักมวยจับมือกันก่อนเริ่มยกแรกและก่อนยกสุดท้ายเพื่อแสดงว่าจะแข่งกันอย่างนักกีฬา ลักษณะเฉพาะของมวยโบราณแต่ละถิ่น อ่านได้ในมวยไทย 4 สายต่างกันอย่างไร

ก่อนขึ้นชก: ชั่งน้ำหนัก รุ่น และอุปกรณ์

นักมวยต้องชั่งน้ำหนักก่อนวันแข่ง 1 วัน ไม่น้อยกว่า 24 ชั่วโมงแต่ไม่เกิน 30 ชั่วโมง โดยต้องผ่านการตรวจจากแพทย์ก่อนชั่ง หลังชั่งแล้วต้องพักไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมงจึงขึ้นชกได้ นักมวยไทยทั่วไปต้องหนักตั้งแต่ 100 ปอนด์ขึ้นไป (นักมวยอายุต่ำกว่า 15 ปีมีเกณฑ์แยก) และคู่ชกต้องมีน้ำหนักต่างกันไม่เกิน 5 ปอนด์ ยกเว้นรุ่นเฮฟวีเวท

ระเบียบแบ่งรุ่นไว้ 17 รุ่น เริ่มจากมินิมั่มเวท (100 ถึง 105 ปอนด์) ไปจนถึงเฮฟวีเวท (เกิน 190 ปอนด์) ขนาดนวมผูกกับรุ่นน้ำหนัก ดังนี้

• มินิมั่มเวทถึงเฟเธอร์เวท: นวม 6 ออนซ์
• ซูเปอร์เฟเธอร์เวทถึงเวลเตอร์เวท: นวม 8 ออนซ์
• ซูเปอร์เวลเตอร์เวทถึงซูเปอร์มิดเดิลเวท: นวม 10 ออนซ์
• ไลท์เฮฟวีเวทขึ้นไป: นวม 12 ออนซ์

ผ้าพันมือยาวไม่เกินข้างละ 6 เมตร กว้างไม่เกิน 5 เซนติเมตร ห้ามใช้พลาสเตอร์หรือเทปกาวพันข้อมือหรือสันหมัด และต้องให้เจ้าหน้าที่ตรวจประทับตราก่อนสวมนวม นักมวยใส่กางเกงขาสั้นตามสีมุม ไม่ใส่เสื้อและรองเท้า ต้องใส่ฟันยางและกระจับ สวมมงคลได้เฉพาะตอนไหว้ครู ส่วนผ้าประเจียดหรือตะกรุดที่ต้นแขนใช้ระหว่างชกได้ถ้าหุ้มผ้าเรียบร้อย ห้ามทาวาสลิน น้ำมันร้อน หรือไขสมุนไพรบนร่างกายและนวมขณะแข่ง

สังเวียนเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส วัดจากด้านในเชือก ขนาดเล็กด้านละ 6.00 เมตร ขนาดใหญ่ด้านละ 6.50 เมตร พื้นเวทีสูงจากพื้น 1.20 ถึง 1.50 เมตร และมีเชือกกั้น 4 เส้น

การให้คะแนนมวยไทย: อะไรได้แต้ม อะไรไม่ได้

ผู้ให้คะแนนมี 3 คน นั่งคนละด้านของเวที แต่ละคนบันทึกคะแนนเองทุกยก แล้วประธานผู้ตัดสินรวมผล หลักใหญ่คือ อาวุธมวยไทย ได้แก่ หมัด เท้า เข่า และศอก ต้องเข้าเป้าตามกติกา มีแรงส่ง และคู่ชกป้องกันไม่ได้

ในแต่ละยก นักมวยจะเป็นผู้ชนะยกนั้นเมื่อทำได้ดีกว่าในเรื่องต่อไปนี้

1. ใช้อาวุธมวยไทยเข้าเป้าได้มากกว่า
2. อาวุธที่เข้าเป้าหนักหน่วง รุนแรง และชัดเจนกว่า
3. ทำให้คู่ชกบอบช้ำมากกว่า
4. เป็นฝ่ายรุกเข้ากระทำมากกว่า
5. มีชั้นเชิงรุก รับ หลบหลีก และตอบโต้ตามลักษณะศิลปะมวยไทยได้ดีกว่า
6. ทำผิดกติกาน้อยกว่า

ส่วนที่ไม่ได้คะแนน ได้แก่ อาวุธที่ผิดกติกา การโดนแขนหรือขาที่คู่ชกยกป้องกันไว้ การโดนเบา ๆ ที่ไม่มีน้ำหนักส่งจากร่างกาย และการเหวี่ยงหรือทำให้คู่ชกล้มโดยไม่ได้ใช้อาวุธมวยไทย ถ้าฝ่ายเตะถูกจับขาแล้วแกล้งทิ้งตัวลงพื้น ถือว่าผิดกติกา ท่าพื้นฐานที่ใช้หมัด ศอก เข่า และเท้าในการตอบโต้ สรุปไว้ในแม่ไม้มวยไทย 15 ท่าและลูกไม้มวยไทย

ตัวเลขคะแนนต่อยก

ถ้าทั้งสองฝ่ายถูกนับในยกเดียวกัน คะแนนจะหักล้างกันบางส่วน เช่น ฝ่ายที่ชนะในยกแต่เคยถูกนับ 1 ครั้ง และนับคู่ชกได้ 1 ครั้ง ได้ 10 : 9 นักมวยที่ถูกตัดคะแนนจะไม่ได้คะแนนเต็มในยกนั้น และถูกตัดครั้งละ 1 คะแนน เมื่อจบยกสุดท้าย ฝ่ายที่ได้คะแนนจากผู้ให้คะแนนเสียงข้างมากเป็นผู้ชนะ

ชนะได้กี่แบบ

ยังมีอีกสามกรณีที่ไม่ใช่ผลแพ้ชนะ: “ไม่มีการตัดสิน” เมื่อผู้ชี้ขาดเห็นว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายชกไม่สมศักดิ์ศรี “ไม่มีการแข่งขัน” เมื่อทั้งคู่ไม่ยอมชกแม้ถูกเตือนและตัดคะแนนแล้ว และ “ยกเลิกการแข่งขัน” เมื่อเวทีเสียหาย ผู้ชมไม่อยู่ในความสงบ หรือเกิดเหตุที่ไม่คาดคิด ถ้าอ่านผลการชกจากข่าวภาษาอังกฤษ ดูความหมายของคำอย่าง KO, TKO หรือ decision ได้ในคำศัพท์มวยไทยภาษาอังกฤษและคำอ่านผลการชก

ฟาวล์ในมวยไทยมีอะไรบ้าง

ระเบียบกำหนดการกระทำที่ผิดกติกาไว้ 14 ข้อ กลุ่มที่เห็นบ่อยมีดังนี้

• กัด ทิ่มลูกนัยน์ตา ถ่มน้ำลายรดคู่ชก แลบลิ้นหลอก ใช้ศีรษะชนหรือโขก และใช้คางกดถูใบหน้า
• ใช้ท่าจับล็อกและทุ่ม เช่น ดัดหลัง ล็อกแขน ล็อกคอ ทุ่มด้วยสะโพกหรือหัวไหล่ ยกคู่ชกขึ้นแล้วทุ่ม เกี่ยวขา ปัดขา ขัดขา และลงขาขวาง
• ล้มทับหรือซ้ำเติมคู่ชกที่ล้มหรือกำลังลุก
• จับเชือกเพื่อออกอาวุธ หรือใช้มือท้าวพื้นแล้วออกอาวุธ
• ใช้เข่าตีกระจับ เช่น จับคอตีเข่า แทงเข่า หรือโยนเข่าเข้ากระจับ
• จับขาคู่ชกแล้วดันไปข้างหน้าเกิน 2 ก้าวโดยไม่ใช้อาวุธใด ๆ
• ใช้กิริยาวาจาไม่เหมาะสม ไม่ทำตามคำสั่งผู้ชี้ขาด หรือเจตนาคายฟันยาง

กรณีเข่าเข้ากระจับมีขั้นตอนเฉพาะ ถ้าฝ่ายที่โดนชกต่อไม่ได้ ฝ่ายที่ตีเข่าจะถูกปรับแพ้หรือไม่มีการตัดสิน ถ้ายังชกต่อได้ จะได้พัก 5 นาที และฝ่ายที่ทำผิดถูกเตือนและตัดคะแนน ถ้าพักครบ 5 นาทีแล้วไม่ออกมาชก ฝ่ายที่โดนจะถูกตัดสินเป็นฝ่ายแพ้หรือไม่มีการตัดสิน

ผู้ชี้ขาดใช้คำสั่ง 3 คำ คือ “หยุด” “แยก” และ “ชก” เมื่อจะตัดคะแนนต้องสั่งหยุดและชี้ให้ทุกคนเห็นชัด นักมวยที่ถูกตัดคะแนน 2 ครั้งแล้วยังทำผิดซ้ำ จะถูกปรับแพ้หรือไม่มีการตัดสิน ระเบียบฉบับนี้ยังเปิดให้หัวหน้าค่ายที่ไม่เห็นด้วยกับผลตัดสินในกรณีตีเข่าเข้ากระจับหรือซ้ำเติมคู่ชก ขอดูภาพวิดีโอย้อนหลัง โดยประธานผู้ตัดสินเป็นผู้พิจารณาอนุญาต

ล้มแล้วนับอย่างไร

“ล้ม” ไม่ได้หมายถึงล้มลงพื้นเท่านั้น แต่รวมถึงตอนที่โดนอาวุธแล้วส่วนใดของร่างกายนอกจากเท้าแตะพื้น ยืนพับพิงหรือนั่งอยู่บนเชือก ร่างกายออกนอกสังเวียน หรือโดนหนักจนยังยืนอยู่แต่ป้องกันตัวเองไม่ได้ เมื่อมีคนล้ม ผู้ชี้ขาดรอ 1 วินาทีแล้วนับ 1 ถึง 10 พร้อมสั่งให้อีกฝ่ายไปอยู่มุมกลางที่ไกลที่สุด ถ้าลุกขึ้นได้ก่อนถึงแปด ผู้ชี้ขาดยังต้องนับต่อจนถึงแปดก่อนให้ชกต่อ และถ้านับถึงสิบ ฝ่ายที่ล้มแพ้น็อกเอาต์

หลังชกต้องพักนานเท่าไหร่

ส่วนนี้มักไม่ค่อยมีใครพูดถึง แต่ระเบียบกำหนดให้แพทย์สนามแจ้งระยะพักก่อนชกครั้งต่อไป ดังนี้

กติกานี้ใช้กับรายการไหน และไม่ใช้กับรายการไหน

ระเบียบฉบับนี้ใช้กับการแข่งขันมวยไทยที่จัดตามพระราชบัญญัติกีฬามวยในประเทศไทย ทั้งสนามมวยและผู้จัดรายการ แต่ตัวระเบียบเองแยกไว้ว่า มวยไทยสมัครเล่นในประเทศให้ใช้กติกาของสมาคมมวยไทยสมัครเล่นแห่งประเทศไทย ส่วนรายการสมัครเล่นและรายการอาชีพระดับระหว่างประเทศ ให้ใช้กติกาขององค์กรที่คณะกรรมการกีฬามวยประกาศกำหนด นักมวยที่สร้างชื่อจากเวทีมาตรฐานในประเทศไทย ดูได้ในรายชื่อนักมวยไทยชื่อดังและแชมป์เวทีมาตรฐาน

แปลว่าเวลาดูรายการที่ผู้จัดประกาศกติกาของตัวเอง จำนวนยก เวลาต่อยก หรือวิธีให้คะแนนอาจไม่ตรงกับตารางข้างบน วิธีที่ใช้ได้จริงคือเปิดประกาศของรายการนั้นก่อน แล้วค่อยเทียบกับกติกามาตรฐาน หลักเดียวกับที่เราอธิบายไว้ในวิธีเช็คกติกาและข้อมูลจากแหล่งต้นทาง และถ้าสนใจว่ากีฬาประเภทเดียวกันแต่คนละรูปแบบต่างกันได้มากแค่ไหน ลองดูความต่างระหว่างกติกาฟุตซอลกับฟุตบอลเป็นตัวอย่าง หรือถ้าอยากเห็นกีฬาที่แยกกติกาตามจำนวนผู้เล่น ลองดูกติกาตะกร้อประเภท 3 คน คู่ และ 4 คน

คำถามที่พบบ่อย

มวยไทยมีกี่ยก

มวยไทยทั่วไปแข่ง 5 ยกหรือ 3 ยก ยกละ 3 นาที พัก 2 นาที นักมวยหญิงยกละ 2 นาที ส่วนนักมวยเด็กที่น้ำหนักต่ำกว่า 85 ปอนด์หรืออายุ 7 ถึง 10 ปี แข่ง 3 ยก ยกละ 1 นาที 30 วินาที

ถ้าคะแนนเท่ากันจะตัดสินอย่างไร

ผลตัดสินดูจากเสียงข้างมากของผู้ให้คะแนน 3 คน ถ้าผู้ให้คะแนนเสียงข้างมากให้เสมอ หรือไม่มีฝ่ายใดได้คะแนนเสียงข้างมาก ผลคือเสมอ

โดนเข่าเข้ากระจับแล้วชกต่อไม่ได้ ใครแพ้

ฝ่ายที่ตีเข่าเข้ากระจับถูกปรับแพ้หรือไม่มีการตัดสิน ถ้ายังชกต่อได้จะได้พัก 5 นาที และฝ่ายที่ทำผิดถูกเตือนและตัดคะแนน

นักมวยไทยต้องอายุเท่าไหร่

กติกามวยไทยทั่วไปกำหนดอายุไม่ต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์ นักมวยที่อายุต่ำกว่านั้นแข่งได้ภายใต้ข้อกำหนดเฉพาะ โดยต้องอายุไม่ต่ำกว่า 7 ปีบริบูรณ์ ใส่เครื่องป้องกันศีรษะและสนับศอก และมีมาตรการความปลอดภัยตามระเบียบ ส่วนชื่อที่นักมวยใช้ขึ้นชกมักผูกกับค่ายที่สังกัด อ่านที่มาได้ในชื่อนักมวยไทยมาจากไหน

ใส่มงคลชกได้ไหม

ไม่ได้ มงคลสวมได้เฉพาะตอนไหว้ครู ระหว่างชกผูกผ้าประเจียด เครื่องราง หรือตะกรุดที่ต้นแขนได้ ถ้าหุ้มผ้าให้เรียบร้อย

เว็บไซต์นี้มีหน้าแนะนำ 12B SPORTS ที่อธิบายชื่อนี้และความเกี่ยวข้องกับบทความที่เผยแพร่ที่นี่